HBO/WO / Instellingen voor verslavingszorg



Informatie voor instellingen voor verslavingszorg
 
Het alcoholgebruik onder studenten is hoog en ook het gebruik van drugs lijkt normaler te worden in deze groep. Universiteiten, hogescholen, studentenverenigingen en introductiecommissies hebben hier vragen over en zoeken advies over de juiste aanpak om problemen met alcohol en drugs te voorkomen. De aanleiding voor de vragen is divers: een incident dat de media haalt, een individuele casus in de case load van een studentpsycholoog of bijvoorbeeld overlast op de campus. In deze inspiratiesheet vind je ideeën om ze hierbij te ondersteunen.
 
Investeer in contacten
Vrijwel alle instellingen voor verslavingszorg hebben al contact met het hoger onderwijs. Desalniettemin blijkt het in de praktijk lastig om het onderwerp middelengebruik systematisch aan te pakken, zoals bijvoorbeeld in het voortgezet onderwijs. In het hoger onderwijs zijn bijvoorbeeld contacten met studentenverenigingen om voorlichting over middelengebruik te geven of omdat een studentenpsycholoog om advies vraagt, maar daarna stopt de samenwerking weer. De uitdaging is om structureel met het onderwerp aan de slag te gaan en het niet bij eenmalige activiteiten te houden. De eerste stap is om via deze contactpersonen en ambassadeurs het onderwerp op de bestuurlijke agenda te zetten. De insteek daarbij hoeft niet per se gezondheid te zijn, imagoschade of kosten ten gevolge van studievertraging en -uitval zijn soms betere ingangen. Deze insteek maakt de stap naar een beleidsmatige aanpak van alcohol- en drugsgebruik op onderwijsinstellingen eenvoudiger.
 
Integrale aanpak
Om als instelling voor verslavingszorg het hoger onderwijs te helpen in het beleidsmatig aanpakken van alcohol- en drugsgebruik is het van belang om op de volgende vijf onderdelen in te zetten:
 
  1. Signaleren en begeleiden
  2. Educatie
  3. Introductietijd
  4. Studentenverenigingen
  5. Financiering
 
Elk onderdeel wordt in deze inspiratiesheet nader toegelicht. Bespreek met je contactpersonen binnen het onderwijs en bij studentenverenigingen het belang van inzet op deze vijf punten. Hierdoor maak je hen ervan bewust dat er meer nodig is dan alleen voorlichting over alcohol en drugs. Verdiep je ook in de structuur van de onderwijsinstelling en het verenigingsleven. Realiseer je daarnaast dat faculteiten meestal een grote mate van autonomie hebben en je binnen een onderwijsinstelling dus meerdere contacten moet opbouwen. Samenwerking en visieontwikkeling zorgen ervoor dat het niet bij eenmalige losse activiteiten blijft, maar dat het beleid jaar na jaar opgebouwd en versterkt kan worden.

Leefstijl
Problemen met middelengebruik zijn vaak onderdeel van leefstijl-brede problematiek. Het wordt voor onderwijsinstellingen interessanter om de onderwerpen alcohol, drugs en tabak aandacht te geven, wanneer dit wordt ingebed in het thema ‘Leefstijl’. Onderwerpen als voeding, sport en slaapgedrag kunnen hierin aan bod komen, maar ook onderliggende problematiek zoals stress of onzekerheid.
 
Een leefstijlaanpak wordt als minder belerend en beladen ervaren. Dit kan het bereik en het draagvlak vergroten voor een dergelijke aanpak. Het kan voor onderwijsinstellingen eenvoudiger zijn om in de communicatie naar buiten toe aan te geven dat zij een Gezonde Onderwijsinstelling zijn. Er moet echter wel voor gewaakt worden dat er voldoende aandacht is voor beleid op middelen, omdat dit een lastiger onderwerp is dan bijvoorbeeld gezonde voeding. Betrek de GGD wanneer besloten wordt om op algemene leefstijlthema’s in te steken; zij hebben hier op het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs ervaring mee.